As pegadas da relixión | Grazas a unha escritura do 15 de maio de 1674

Hai constancia de que eran moitos os devotos que asistían neste día para obter a indulgencia plena dos seus pecados.

Na pasada Noitevella, o papa Francisco abriu en San Pedro do Vaticano a Porta Santa que se atopa no atrio desta Basílica, dando así principio ao Xubileo Romano que se celebra cada vintecinco anos. Na tarde do domingo 29 de decembro tamén se facía, aínda que sen a apertura da porta, na Catedral de Santiago, quedando designada para gañar as indulgencias e as grazas espirituais para aquelas persoas que non poidan acudir a Roma. Na Costa da Morte foi nomeado para tal fin o santuario de A Barca de Muxía e, en Arteixo, o da Virxe de A Pastoriza.

Aínda que os séculos precedentes ocultaron esta prerrogativa, existe un templo en Bergantiños que conta co privilexio dun Xubileo perpetuo, que se podía lucrar cada segundo domingo de mes á semellanza dos anteriormente citados: a igrexa de Santa María de Rus. Non sabemos cando ou que pontífice outorgou esta concesión á igrexa carballesa; o que está claro é que, grazas a unha escritura do 15 de maio de 1674, hai constancia de que eran moitos os devotos que asistían neste día para obter a indulgencia plena dos seus pecados, e que a costume estaba asentada entre os fieis da comarca.

A magnificencia regresa á igrexa e “catedral” de Bergantiños, Rus

Este documento mostra sobre todo o aspecto da igrexa, que era angosta, vella e escasa para a multitude de feligreses e romeiros, sobre todo daqueles que ían e viñan de Santiago, xa que o camiño transcurría fronte ao atrio. De feito, será común que algúns familia que se dedicaban ao comercio ou a oficios itinerantes recibisen na igrexa de Rus, dada a súa proximidade coa vía a Compostela, algúns sacramentos, como amosan o arquivo.

Templo pequeno

Así di a escritura precitada acerca do xubileo e da popularidade espiritual do templo, e a necesidade de ser ampliado: «Dita igrexa é moi pequena e en particular o coro dela e estar de mala calidade e non ter a capacidade que se require para os veciños e feligreses poder oír misa e coa comodidade que deben facelo por cuxa causa moitas persoas a oen desde a porta principal fóra e ademais de isto ser un templo de grandísima devoción onde concorre moita xente de diferentes partes e haber un Santo Xubileo cada un día domingo segundo de cada mes e por estas devocións e xente que concurren maiormente que a de dita feligresía como vai referido non caber en dita igrexa polo cal estaba acordado o que se alargase un pouco o coro […] por ser moi pequeno que habendo tratado e considerado por moitas veces entre dito rector lles dicía se acordou que […] se alargue e adiantase».

Xa se poden tocar as campás na igrexa de Alborín, en Rus

O arquitecto que asumiu a ampliación foi fray Tomás Alonso, monxe benedictino e mestre de obras de San Martiño Pinario. Este «obrigouse coa súa persoa e bens espirituais e temporais habidos e por haber de facer todas as ditas obras a súa costa risco e ventura na conformidade que queda declarado entera e llanamente sen que falte cousa algunha sen pedir nin de mandar máis de tan soamente os ditos catrocentos e cincuenta ducados cos que se contentou a seu pracer e vontade e aínda que as ditas obras importen ou puideran valer ou importar máis ou menos, non pedirá nin alegará cousa ningunha». Deste xeito, indirectamente a influencia do Xubileo e a proximidade co Camiño Real, e máis directamente a afluencia de fieis e o amplo número de feligreses, motivou que esta ampliación fose o xermolo da majestuosa arquitectura que hoxe vemos.

Pasados os anos, o 21 de setembro de 1789, dada a soidade da igrexa e a vulnerabilidade que esta presentaba cara aos amigos do alleo, os veciños decidiron crear unha pequena aldea ex novo no entorno do templo, para embellecero, protexelo e coidar do culto, no solar que ocupaban uns tinglados e alpendres chamados «de san Sebastián». Estes edificios ou vivendas servirían «para habitación de dous artesáns ou de un que ocupe e exercise ao emprego de mestre de nenos pola moita proporción que ofrece o sitio para a concurrencia e educación destes e doutro que sirva de sacristán toque as campás a oracións, coide do aseo e limpeza da motivada igrexa e faga máis concernente a este emprego do que dita igrexa necesita».

Fonte: La Voz de Galicia